Uwaga

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies
Cookies to małe pliki tekstowe, które pomagają nam polepszyć korzystanie z naszych stron. Więcej informacji o wykorzystywaniu przez nas cookies można znaleźć w Warunki polityki prywatności.

Uproszczenia kulturowe i teologia biblijna

· W dokumencie Międzynarodowej Komisji Teologicznej o monoteizmie i przemocy ·

Pojęcie «monoteizmu», w późnym modernizmie będącym najczęściej przedmiotem uczonych dysput historyków wierzeń, zainteresowanych ewolucją ludzkiej idei boskości, powrócił do dyskusji intelektualistów jako zasada i podstawa religijnego uzasadnienia przemocy. Względną nowość tego powrotu można pojmować poprzez jej sprzężenie z podwójnym uproszczeniem, które szerzy się w kulturze społecznej jako oczywisty niemal stereotyp, rzekomo potwierdzony przez kulturoznawstwo. 

Pierwszym uproszczeniem jest teza głosząca, że wewnętrzne powołanie do stosowania przemocy, zawarte w wierzeniu w «jednego Boga», jakoby odzwierciedla się w każdej historycznej formie świadomości, która stawia sobie za cel, dzielony z innymi i będący źródłem wspólnej godności, oddzielenia prawdy od fałszu, dobra od zła, sprawiedliwości od niesprawiedliwości. Drugie uproszczenie polega na sprowadzeniu inkryminowanego monoteizmu do «trzech» monoteizmów: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu, z pobieżnym podkreśleniem ich trwałego i niebezpiecznego antyhumanizmu. Uproszczenie to zbyt często formułowane jest bez względu na to - i bez znajomości tego – co w tychże religiach jest zawarte: zarówno w tradycji i nauczaniu odnośnie do objawienia i rozumienia jedynego «Boga», jak w doświadczeniu poświęcenia i humanizmu, które miliony mężczyzn i kobiet w szczery sposób czerpie z religii. Historia przemocy między ludźmi i historia doświadczenia religijnego w problematyczny sposób splatają się ze sobą – ulegając kontaminacji i wzajemnie się zwalczając – od zawsze. Tekst Międzynarodowej Komisji Teologicznej otwarcie uznaje ten element dialektyczny. Religijna historia człowieka jest również historią braku konsekwencji, niewierności, instrumentalizacji samej religii.

Ideologiczne sformułowania, które skłaniają do myślenia o religii i przemocy jako o dwóch twarzach tej samej zasady, wskazują zresztą bardzo jasno na niezłomnie despotyczną cechę, wpisaną w ideę «prawdy», ze względu na jej historyczne powiązanie z metafizyką boskości i chrześcijańską wiarą w Boga. Pierwszy rozdział naszego dokumentu, nie wchodząc w szczegóły, ogranicza się do zwrócenia uwagi na fakt, że tego typu koncepcja prawdy odzwierciedla raczej racjonalistyczne uprzedzenie, zgodnie z którym jest ona oddzielona od świadomości i wolności człowieka. To racjonalizm wprowadził bowiem ideę prawdy przejawiającej się w sposób niezależny od odpowiedzialności za jej przyjęcie. W drugim rozdziale tekst dokumentu omawia bezpośrednio proces formowania się – i powolnego oczyszczania – biblijnej wiary w jednego Boga. Proces ten musi być uznany za stopniowe przejawianie się Boga w historii, które prowadzi lud przymierza do uznania autentycznej perspektywy Jego objawienia: «Bóg» obietnicy i zbawienia ludu jest «Bogiem» obietnicy i zbawienia wszystkich ludów.

Pierangelo Sequeri

Wydanie drukowane

 

TRANSMISJA BEZPOŚREDNIA

St. Peter’s Square

18 września 2019

PODOBNE WIADOMOŚCI