Uwaga

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies
Cookies to małe pliki tekstowe, które pomagają nam polepszyć korzystanie z naszych stron. Więcej informacji o wykorzystywaniu przez nas cookies można znaleźć w Warunki polityki prywatności.

Słuchać

· Krista Tippet, radiowy głos Ameryki ·

Krista Tippet to nie tylko głos w radio, to osoba o bogatym profilu intelektualnym i ludzkim. Łatwo to wywnioskować z lektury jej książki, zatytułowanej Speaking of Faith: Why Religion Matters and How to Talk About It (Penguin, 2008), która jest poważną refleksją kobiety rzucającej wyzwanie swojej kulturze, kulturze amerykańskiego dobrobytu, “American Dream”. Już tytuł to program, radiowy oczywiście, gdyż początkowo jej audycja radiowa tak się właśnie nazywała ( Speaking of Faith), lecz z biegiem lat zmienia się na On Being (tak się nazywa i dzisiaj), co można przetłumaczyć na «o byciu», jakby o byciu na granicy wiary.

Jej program zaczął szereg wywiadów nadawanych sporadycznie przez stację radiową w Stanie Minnesota pod koniec lat 90, lecz już od pierwszych lat dwutysięcznych stał się spotkaniem comiesięcznym, aż wreszcie przekształcił się w regularny cykl spotkań cotygodniowych. W roku 2010 program otrzymuje nowy tytuł i jest również powtarzany w internecie, gdzie można znaleźć dziesiątki wywiadów z mężczyznami i kobietami, amerykańskimi i nie, którzy mają coś do powiedzenia o religii i religijnych doświadczeniach. Na pytanie o liczbę spotkanych osób Krista odpowiada nie podając dokładnych danych — jakby przez skromność — ale jest to kilkaset osób: każda audycja dotyczy jakiejś osobistości z głębokim doświadczeniem religijnym.

Kiedy się spotykamy podczas seminarium studyjnego na temat współczucia, w miasteczku Kalamazoo, położonym wśród lasów Stanu Michigan, natychmiast poznaję ją po głosie, charakterystycznym i niepowtarzalnym. Jego ton prowadzi słuchacza, skłania do medytacji, zaprasza do refleksji. Cechuje ją wrażliwość i kiedy zabiera głos jako moderatorka sesji, wśród obecnych zapada pełna szacunku cisza – a są tu też wybitni profesorowie katolickiego uniwersytetu Notre Dame — w oczekiwaniu na jej wypowiedź.

Jej głos, tak przywykły do pracy w radio, prowadzi bowiem słuchacza do przedmiotu jej myśli: potężne to narzędzie, które zostało jej dane w darze, lecz Krista używa go z wielką skromnością, gdyż zdaje sobie sprawę, że chodzi o służbę dla duchowości. Z drugiej strony, każdy gość jej programu ma rzeczywiście możliwość swobodnego wyrażenia swojego doświadczenia, zawsze prawdziwie głębokiego.

Religia i życie wiernych stanowią centrum jej zainteresowań, co jest doprawdy zdumiewające, kiedy pomyśli się, że jako bardzo młoda dziewczyna wyjechała ze Stanów do Niemiec jako korespondentka różnych organów prasowych. Jej książka opisuje doświadczenia Amerykanki w Niemczech, boleśnie przeżywających dramat podziału kraju i zimnej wojny. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych robi master z teologii na uniwersytecie w Yale i tam ponownie nawiązuje kontakt ze swoim dawnym środowiskiem, ukierunkowanym na praktykowanie wiary chrześcijańskiej. Po dyplomie uzyskanym w roku 1994 przez długi czas odwiedza benedyktyńskie opactwo Saint John w Collegeville, Minnesota, w ramach projektu badawczego z dziedziny historii mówionej. Słuchanie opowieści o klasztorze daje jej pomysł na program radiowy. W ten sposób powoli dojrzewa pomysł projektu, który stanie się kulturowym i intelektualnym dziedzictwem dla wszystkich.

Strona web programu On Being jest prawdziwą encyklopedią współczesnej religii w wersji amerykańskiej i, ogólniej, międzynarodowej. Gdy proszę ją o sprecyzowanie powodów powstania tych audycji radiowych, Krista nie ma wątpliwości: «W tamtych latach temat religijny dotyczył wyłącznie negatywnego, wynaturzonego i skażonego aspektu religii rozumianych przede wszystkim jako instytucje społeczne i polityczne. Pomyślałam, że należy ofiarować nowy punkt widzenia, inne podejście». Wypełnienie tej pustej przestrzeni, jak sama ją określa, zadecydowała o powodzeniu programu.

Dla Kristy religie nie są jedynie instytucjami, gdyż to wierni kształtują ich bijące serce. Nie wolno zapominać, że byliśmy w przededniu dramatycznych wydarzeń roku 2001, oraz że jej program został zainaugurowany właśnie wtedy. Słowo religia oznaczało przemoc, użycie siły lub zachowania jawnie sprzeczne z zasadami wyznawanej religii. Krista zatem ofiarowała słuchaczom szereg konkretnych, bolesnych doświadczeń i doznań wielu dziesiątków protagonistów chrześcijańskiego życia.

Rozmawiając ze mną, wie, że jej rozmówca jest katolickim księdzem, ona zaś wywodzi się z tradycji baptystycznej, lecz czuje się zaszczycona, że mogła zapoznać Stany Zjednoczone z działalnością watykańskiego obserwatorium astronomicznego, które ma swoją siedzibę również w Arizonie. Zanim zrealizowałam tę audycję, mówi — z lekkim uśmiechem — wielu Amerykanów myślało, że stosunek Kościoła katolickiego do nauki jest nadal taki, jak za czasów Galileusza. Jest przekonana, że przyczyniła się do zmiany myślenia amerykańskiej opinii publicznej dzięki wywiadowi z bratem Guyem Consolmagno i z ojcem Georgem Coyne, gdyż to jest też sposób na to, by słuchacze zrozumieli charakter relacji pomiędzy wiarą i nauką w świecie katolickim, a także chrześcijańskim w ogóle.

Relacja między nauką a religią zdaje się szczególnie przyciągać jej uwagę jako osoby wierzącej, czego dowodzi też audycja całkowicie poświęcona postaci Teilharda de Chardin, w której wzięła udział Ursula King, katolicka teolożka wrażliwa na sprawy gender i na duchowość wykraczającą poza myśl ewolucyjną.

Głos Kristy i jej wywiady są wyjątkowym źródłem wiedzy o świecie chrześcijańskim. Ona nie ogranicza się do tematów łatwych i oczywistych, tych, które zapełniają pierwsze strony gazet, kiedy zajmują się religią, stara się natomiast, by religia przemawiała ustami wierzących, przeżywających szczególne i zarazem uniwersalne doświadczenie.

Taki był wywiad z Marie Howe, poetką zamieszkałą w Stanie New York, która mówiła o znaczeniu poezji, o jej nieprzetłumaczalności, o jej absolutnej potrzebie i jej wpływie na katolickie wychowanie autorki. Marie Howe twierdzi, że życie moralne wyraża się w równym stopniu w tym, co mówimy i w tym, co robimy. Ta wypowiedź streszcza też i podsumowuje chrześcijański charakter jej rozmówczyni, autorki programu.

Krista Tippet może słusznie pochwalić się, że przyczyniła się do poważnej zmiany mentalności w kwestii religii w Stanach Zjednoczonych. Jej audycje są transmitowane przez ponad dwieście stacji radiowych w całym kraju, a dzięki jej stronie web zdobywają też bardzo licznych słuchaczy na całym świecie. Główną jej troską jest wiarygodne, prawdomówne pokazywanie czym jest religia dla osoby wierzącej, która podchodzi odpowiedzialnie do swojego powołania. W dniach, kiedy ją spotykam, transmitowano nagranie jej wywiadu z Nadią Bolz-Weber, luteranką, pastorem wspólnoty, której sama nazwa już programem: Kościół wszystkich świętych i wszystkich grzeszników w Denver.

Mówiąc o Nadii, że jest kobietą, która potrafi rozmawiać ze wszystkimi, przede wszystkim z młodzieżą dzięki temu, że zdumiewająco uwolniła się od uzależnienia, kobietą o ciele całkowicie pokrytym tatuażami, Krista nie boi się pokazać żywej wiary chrześcijańskiej, nawet marginalnej czy ekstrawaganckiej. Słuchając jej wywiadu z Nadią zdajemy sobie sprawę, że stoimy przed prawdziwą, głęboką wiarą, która stara się wyjść poza stereotypy i dosięgnąć wszystkich serc ludzkich.

Program On Being radykalnie zmienił sposób przedstawiania religii i wszystkiego, co jej dotyczy w Stanach Zjednoczonych, a realizacja projektu autorki nie tylko trwa, ale nabiera coraz większego wigoru dzięki jej osobowości. Dziennikarka radiowa z powołania, Krista jest również pisarką: po pierwszej książce napisała drugą, poświęconą relacji między nauką a wiarą; jej tytuł: Einstein’s God: Conversations About Science and the Human Spirit informuje bezbłędnie czytelnika, że i tym razem autorka ze szczególnym zaangażowaniem pragnie zrozumieć, w jaki sposób wiara i religia powinny prowadzić dialog z nauką. Jej wewnętrzny zamiar jest jasny: chce postawić wiarę i teologię w centrum debaty kulturalnej i społecznej.

Projekt Kristy to coś więcej, niż zwykły zawód, to autentyczne chrześcijańskie powołanie. Jej najgłębszym pragnieniem jest, by przemówili wierzący, by prowadzili między sobą dialog w tej wspólnocie słuchaczy poszukujących bardziej autentycznego sensu wiary we współczesnym społeczeństwie. Stwierdza z przekonaniem: «Tak, oczywiście, radio jest dla mnie powołaniem, w najgłębszym znaczeniu tego słowa. To jest to, do czego zostałam wezwana. Jest to powołanie świeckie, bo ja nie jestem kaznodzieją, tylko słuchaczką».

Im dłużej się jej słucha, tym bardziej ma się świadomość, że słowa świętego Pawła wyjawiają fundamentalną prawdę: fides ex auditu, wiara zależy od słuchania przepowiadania mężczyzn i kobiet, którzy wciąż głosząc dobrą nowinę uosabiają głos Chrystusa.

Alberto Fabio Ambrosio

Życie i Myśl

Drukujemy fragmenty artykułu francuskiej badaczki egzegezy biblijnej, laureatki nagrody Ratzingera 2014, który ukaże się w listopadowym numerze czasopisma «Vita e Pensiero», obchodzącego stulecie swojego powstania. Poprzednio nauczała na uniwersytecie Paris x i w Institut Catholique, obecnie wykłada Pismo święte i Hermeneutykę biblijną w Studium Fakultetu Notre Dame przy seminarium w Paryżu. Z jej książek przetłumaczono na język włoski: La Bibbia e l’Occidente (1999), Il Cristianesimo e le donne (2001), Creati maschio e femmina. La differenza, luogo dell’amore (2010).

Wydanie drukowane

 

TRANSMISJA BEZPOŚREDNIA

St. Peter’s Square

15 grudnia 2019

PODOBNE WIADOMOŚCI