Uwaga

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies
Cookies to małe pliki tekstowe, które pomagają nam polepszyć korzystanie z naszych stron. Więcej informacji o wykorzystywaniu przez nas cookies można znaleźć w Warunki polityki prywatności.

Drzewo z Edenu przesadzone na Golgotę

· Roman Pieśniarz na święto Podwyższenia Krzyża Świętego ·

W hymnie Romana Pieśniarza na święto Podwyższenia Krzyża Świętego ten poeta-teolog (490-555) oddaje głos dobremu łotrowi, ukrzyżowanemu wraz z Jezusem na Golgocie, a potem wkłada w usta diabła gorycz z powodu odkupienia, jakie Chrystus przynosi na świat.

Roman od razu wprowadza wątek przewodni całego poematu: centralne miejsce krzyża jako jednego drzewa – obecnego w Edenie i obecnego na Golgocie, którego nie poznał Adam, ale które rozpoznał i wyznał w nie wiarę łotr: „Drzewo po trzykroć błogosławione, dar życia, zostało zasadzone przez Najwyższego pośrodku raju, aby Adam mógł otrzymać życie wieczne i nieśmiertelne. On jednak nie rozpoznał życia, zgubił je i odkrył śmierć. Natomiast łotr, który zobaczył, że to drzewo z Edenu zostało przesadzone na Golgotę, dostrzegł w nim życie”.

Roman zaznacza, że krzyż staje się miejscem, skąd łotr widzi już raj: „Kiedy został wywyższony na drzewie, oczy jego serca otworzyły się i kontemplował on radości Edenu. Wisząc na krzyżu, dostrzegał życie w drzewie, lecz doznawał udręki z powodu cierpiącego Adama”. Autor hymnów wprowadza następnie samego Chrystusa, aby wyrazić Pawłowy temat starego i nowego Adama: „Do łotra Chrystus powiedział: Nie użalaj się nad Adamem, twoim praojcem, bowiem Ja jestem drugim i prawdziwym Adamem i z własnej woli przyszedłem, aby zbawić Adama, który do Mnie należy”.

Następnie rozwinięty zostaje wątek odkupienia rodzaju ludzkiego, dokonanego przez samego Chrystusa za sprawą Jego wcielenia i Jego krzyża: „Z miłości do rodzaju ludzkiego zstąpiłem dla niego z wysokości niebios i stałem się przekleństwem, gdyż z niego pragnę wyzwolić Adama. Za sprawą drzewa występek wniknął w Twojego prarodzica, lecz on znów wejdzie do raju przez drzewo życia”. Krzyż staje się zatem kluczem, otwierającym na nowo Eden – jest to temat powszechny w chrześcijańskiej literaturze Wschodu: „Kiedy pierwszy stworzony został wygnany z raju, cherubini zagrodzili drogę, ale ty weź mój krzyż na ramiona i idź pospiesznie do Edenu”.

I tak łotr, zmierzając w kierunku raju, sławi hymnami krzyż Chrystusa: „Łotr wziął na swoje barki symbol łaski, jak powiedział Ten, który cały jest miłosierny, i ruszył w drogę, błogosławiąc dar krzyża i śpiewając nową pieśń: Ty jesteś szczepem dla dusz jałowych, Ty jesteś pługiem, Ty jesteś dobrym korzeniem wskrzeszonego życia, Ty jesteś karzącą rózgą”. Przepiękne są obrazy, jakich używa dla opisania krzyża: „Ty jesteś kosturem, prowadzącym ku życiu grzeszników, którzy w tobie pokładają nadzieję, ty jesteś przetakiem, który na klepisku oddziela słomę od zbiorów. Ty jesteś boskim sterem łodzi Chrystusowego Kościoła, by kierować sprawiedliwych i wierzących do raju”.

Gdy łotr przybywa do raju, jego kantyk nawiązuje także do Pawłowego tematu udziału chrześcijanina w krzyżu i w cierpieniach Chrystusa: „Widzę świętą ziemię ojców, która należała do mojego prarodzica, a jeśli na zewnątrz jest pełno światła, doprawdy wielkie będą skarby wewnątrz. Oko nie widziało ani ucho nie słyszało, ani serce nie poznało tego, co Pan przygotował dla swoich przyjaciół, wraz z Nim ukrzyżowanych”. A zatem raj, dzięki krzyżowi, zostaje zwrócony łotrowi, bowiem po Golgocie Adam na powrót staje się jego panem: „A cherubini powiedzieli: Przyjdź, łotrze, zawładnij na nowo prawami twojego ojca; nam raj nie został dany, jak gdybyśmy byli panami; został on przyznany przez Boga pierwszemu człowiekowi. Ty, łotrze, objawiłeś nam, że Adam został przywołany na powrót z wygnania”.

W drugiej części poematu Roman wkłada w usta diabła gorycz z powodu jego porażki. Używając mocno skontrastowanych obrazów, autor hymnów zestawia dwie „kradzieże”, które budzą gorycz kusiciela: „A diabeł, na widok łotra w Edenie, wykrzyknął płacząc: Straszna rzecz mi się przydarzyła! Usprawiedliwiony łotr otworzył raj. A kiedy staram się ukraść Piotra, właśnie mnie, złodziejowi, został skradziony łotr! A kiedy naigrawam się z oszalałego ucznia, zdrajcy Chrystusa, zostałem wyprowadzony w pole przez łotra, który przez swoją wiarę pospieszył do raju”.

Tak więc diabeł, który usiłuje ukraść uczniów Chrystusowi, zostaje okradziony przez łotra, który był jego narzędziem, i tak kończy swoją skargę: „Gdybym zobaczył Judasza zyskującego raj, nie cierpiałbym tak bardzo z jego powodu, gdyż nie był on moim uczniem, ale Chrystusa. Łotr natomiast był moim wiernym uczniem, a jednak mnie opuścił, aby pobiec do Jezusa, znienawidził mnie, a co gorsza, z powodu drzewa stał się także stróżem raju”. I na koniec Roman prosi Chrystusa: „Wraz z łotrem wołamy do Ciebie, jak gdybyśmy byli na krzyżu: Pamiętaj o nas w Twoim królestwie, o nas, naznaczonych pieczęcią Twojego krzyża, który nas zjednoczy w raju”.

Manuel Nin

Wydanie drukowane

 

TRANSMISJA BEZPOŚREDNIA

St. Peter’s Square

15 grudnia 2019

PODOBNE WIADOMOŚCI